عوامل بروز تصادف:
تصادف عبارت است از انجام واقعه اي يا عملي در خيابان، جاده، كوچه، ميدان، و سطح معابر كه بر اثر آن به اتومبيل، راننده، اشخاص، حيوانات، آثار، ابنيه و غيره خسارت وارد آيد و باعث صدمات بدني يا منجر به فوت گردد. در سيستم حمل ونقل جاده اي سه عامل انسان، وسيله نقليه و جاده اجزاي اصلي مي باشند كه هر كدام به نوعي در كيفيت و كميت تردد و جابجايي ايفاي نقش مي كنند و همچنين باعث ايجاد خطر مي شوند. وجود جاده هاي با ظرفيت نامناسب، روسازي نامناسب و ناامن، طرح هندسي خطر آفرين،شيبهاي قائم تند و طولاني و همچنين لغزندگي سطح راه از جمله موارد مشكل آفرين در بخش ساختمان جاده مي باشد. استفاده از وسايل نقليه فرسوده، نقص فني خودرو، عدم استاندارد بودن خودرو و هزاران مشكل ديگر نيز از جمله موارد حادثه ساز وسايل نقليه مي باشد. خوشبختانه جاده و وسيله نقليه را مي توان تحت كنترل كامل انسان قرار داد و با در نظر گرفتن نظارت صحيح مي توان ميزان خطرات ناشي از آنها را كاهش داد. اما انسان به دليل ناشناخته بودن خصوصيات و عكس العمل هاي مختلفش هميشه مشكلات فراواني را باعث گرديده است. ناتواني جسمي، عدم هوشياري به دلايل مختلف مثل خواب آلودگي، مشكلات روحي كه ناشي از عوامل مختلفي همچون مشكلات اقتصادي مي باشد، ديد ناكافي بر روي محيط اطراف و .... از جمله مسايلي هستند كه براي هر فردي شرايط ويژه خود را دارد و داراي يك تشابه نمي باشند. البته اين بدان معنا نمي باشد كه انسان را بايد به حال خود رها كرد بلكه بايد با آموزش و اعمال قانون از تخلفات او جلوگيري نمود. از جانب ديگر تصادفات و خسارات ناشي از آنها در كشورهاي مختلف برابر 2 تا 4 درصد سود ناخالص ملي مي باشد.
تصادفات در ايران و جهان
مقايسه آمار مربوط به ايران و ساير كشور هاي جهان متاسفانه مايوس و نگران كننده مي باشد. ميزان تلفات تصادفات رانندگي در ايران 25 برابر ژاپن و دو برابر تركيه مي باشد. در عربستان روزانه 12 نفر قرباني حوادث جاده اي مي شوند در حاليكه اين رقم در ايران برابر با 48 نفر(و در سال 1380 برابر 53 نفر) مي باشد. متاسفانه ميزان تصادفات و مرگ و مير ناشي از آن در ايران با رشد حدود 10 درصد رو به افزايش سرسام آوري مي باشد كه در آينده اي نه چندان دور تبديل به يك فاجعه ملي خواهد شد.
مطالعه تصادفات در استان اصفهان
شهر اصفهان يكي از شهرهاي پر جمعيت به حساب مي آيد كه از جوانب بسياري مورد توجه قرار گرفته است . آثار تاريخي ، مراكز صنعتي ، مراكز علمي و فرهنگي از جمله مواردي هستند كه باعث رشد روز افزون جابجايي وسايل نقليه در راههاي اين استان گرديده است . وجود كارخانجات سيمان سپاهان ، ذوب آهن ، پلي اكريل ، پالايشگاه ، نساجي و هزاران شركت كوچك وبزرگ و شهركهاي صنعتي اقماري از يك طرف و وجود مراكز علمي معتبر همچون دانشگاههاي اصفهان و صنعتي اصفهان و چندين دانشگاه آزاد فعال از طرف ديگر و همچنين وجود آثار تاريخي فراوان و توريستي بودن اين استان باعث شده كه تردد وسايل نقليه و سفرهاي اقتصادي، فرهنگي و توريستي در راههاي اين استان بسيار افزايش يابد. بالطبع اين رشد چشمگير مشكلات زيادي را نيز به دنبال دارد كه افزايش تصادفات و تلفات از آن جمله مي باشند و درصورتي كه همانند كشورهاي توسعه يافته و موفق عمل نشود در آينده اي نه چندان دور يك فاجعه ملي به وقوع خواهد پيوست.
اطلاعات آماری
با توجه به مطالب بالا لذا با توجه به اين امر و با توجه به سنگيني تردد در محور اصفهان- تهران كه(در حدود 17 هزار سواري در روز(2)) در مدت يك ماه، آمار مربوط به تصادفات اين محور جمع آوري و مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است كه در ادامه نتايج بدست آمده ارائه مي گردد(2).
جدول (1). ميزان وقوع تصادفات در ساعات مختلف روز
| 19 تا 21 |
13 تا 15 |
8 تا 12 |
1 تا 5 بامداد |
ساعت وقوع تصادف
|
| 27% |
27% |
9% |
37% |
درصد |
بيشتر تصادفات رخ داده در اين محور نشان از آن دارد كه وجود نيروي انتظامي و پليس راه در ساعات مياني روز باعث كاهش ميزان تصادفات و تلفات در اين محور مي گردد. از طرف ديگر اين نكته قابل ذكر است كه در ساعات تاريكي و شب كه رانندگان از ديد محدود برخوردار هستند تصادفات بيشتري رخ مي دهد لذا حضور فعالتر پليس راه و نيروي انتظامي و همچنين بالا بردن سطح فرهنگ رانندگان و اقشار جامعه در كاهش اين تصادفات بسيار مهم و ضروري مي باشد.
جدول (2). ميزان تصادفات رخ داده بر اساس نوع تصادف
| خسارتی - جرحی - فوتی |
خسارتی - جرحی |
فقط خسارتی |
نوع تصادف |
| 27% |
27% |
46% |
درصد وقوع |
جدول (3). ميزان تصادفات بر اساس نوع خودرو خسارت ديده
| اتوبوس |
خودرو سنگين |
خودرو سبک |
نوع خودرو |
| 18% |
36% |
46% |
درصد فراوانی |
جدول شماره شش نشان مي دهد كه در بين تصادفات رخ داده وسايل نقليه سبك بيشتر از انواع ديگر حضور داشته اند، ولي به اين نكته بايد توجه نمود كه يك وسيله نقليه سبك و يا سنگين نسبت به يك اتوبوس مسافربري حداقل به نسبت 1 به 20 ممكن است به افراد صدمه وارد نمايد. لذا در يك برآورد ساده مي توان بيان نمود كه وقوع حادثه براي يك اتوبوس (با فرض بيمه بودن و داشتن مجوز حركت براي اتوبوس و مسافرين و راننده) يعني خطر براي 32 يا 36 نفرو شايد هم بيشتر. و لذا جاي تامل دارد كه نيروي پليس در ارائه مجوز رانندگي اتوبوس به افراد و همچنين كنترل عبور وسايل نقليه مسافربري همكاري و دقت بيشتري داشته باشد.
جدول (4). ميزان تصادفات بر اساس عمر خودرو
|
از 20 به بال
|
از 10 تا 20 سال
|
از 1 تا 10 سال
|
عمرخودرو |
| 30% |
20% |
50% |
درصد فراوانی |
جدول (5). ميزان وقوع تصادفات بر اساس سن رانندگان
| از 50 سال به بالا |
از 40 تا 50 سال |
از 30 تا 40 سال |
از 20 تا 30 سال |
سن راننده |
| 18% |
18% |
36% |
28% |
درصد فراوانی |
جدول(6). ميزان وقوع تصادفات بر اساس ميزان تحصيلات
| ليسانس و بالاتر |
ديپلم |
زير ديپلم |
بی سواد |
ميزان تحصيلات |
| 18% |
9% |
64% |
9% |
درصد فراوانی |
جداول 7 و 8 و 9 نيز بيانگر مسائل و مشكلات فراوان فرهنگي و صنعتي جامعه مي باشد. به عبارت بهتر وجود وسايل نقليه بالاتر از 20 سال(مشخصا وجود وسايل نقليه با سن 40 سال در موارد مطالعه شده)، عدم فرهنگ رانندگي مناسب و همچنين فرهنگ استفاده از سيتم حمل ونقل حتي در ميان قشر تحصيل كرده ، وجود صنايع خودرو سازي با كيفيت بسيار پايين و مسائل ديگر همگي بيانگر نياز جامعه به يك حركت همه جانبه و سريع در ايمن سازي بيشتر و همچنين افزايش فرهنگ رانندگي و استفاده از سيستم حمل ونقل در جامعه مي باشد.