راه و راهداری در ايران:

از آن روزي که بشر کشاورزي را آموخت و در انتظار به بار نشستن محصول، در کنار مزرعه سکني گزيد، مسئله ارتباط با ساکنين مزارع ديگر که کم کم به ده و روستا تبديل شدند جزئي از مسائل اين اجتماعات شد. و از همان تاريخ گذرگاهها و مسير هاي خاصي براي عبور و مرور در نظر گرفته شد. طول و عرض سازه ها و تاسيسات کناره اين راهها به تناسب پيشرفت دانش بشر ، سطح مبادلات اقتصادي و نوع حيوانات يا خودروهايي که براي سواري يا باربري مورد استفاده قرار مي گرفت دچار تغيير وتحول شد.

1- راه در دوره هخامنشي:

- در حدود 400 سال قبل از ميلاد، شوش بوسيله شبکه اي از راهها ي ارتباطي با تمام ساتراپها (استان ها) مرتبط مي شد و چاپارها با سرعت کم نظيري، نامه و پيامها را از مرکز به ساتراپها ابلاغ مي کردند . - از مهمترين راههاي اين عهد مي توان به راه شاهي اشاره کرد که از افس ( يکي از شهرهاي يونان ) تا شوش ادامه داشت.

2- راه در عهد اشکانيان وساسانيان:

- راههاي ارتباطي در اين دوره نيز وجود داشت . از عهد ساسانيان پلهاي زيادي به جا مانده که اغلب آنها هلالي شکل و دهانه بين 11 تا 14 متر است. در اين دوران از راهها به خوبي حفاظت مي شد. امنيت آن بوسيله نيروي نظامي تامين مي گرديد و خرابي آن ترميم و به خوبي نگهداري مي شد.

3- دوران اسلامي:

- پس از استقرار امنيت در بلاد اسلامي وضعیت راهها مورد عنايت قرار گرفت . دراين دوران، حفظ و امنيت راهها و حفاظت از کاروانها و مسافرين بيش از مرمت و تعمير و نگهداري راه اهميت داشت. چرا که جز پل اصولا راه هيچگونه سازه اي نداشت تا نگهداري شود . در اين دوران ساخت و مرمت و نگهداري پل از جمله اعمال نيکو و حسنه تلقي مي شد.

4- راه در عهد صفويه:

- در اين دوران اشخاصي به نام راهدار وجود داشتند که وظيفه آنها حفظ امنيت راهها بود.

5- راه درعهد زنديه:

- دسته هاي راهداران در فواصل معين در طول راهها گماشته مي شدند، آنان مسافران مظنون را تفتيش مي کردند و اگر در محلي که به آنها سپرده مي شد دزدي يا راهزني صورت مي گرفت هريک از راهداران شخصا مسئول و پاسخگو بودند.

6- راه از عهد زنديه تا پايان عهد قاجار:

- در اين دوران وسايل مسافرت همچنان چهار پايان بودند و ترکيب و کيفيت راهها و شيوه مراقبت و نگهداري از راهها نيز با گذشته تغيير زيادي نکرده بود.

7- از پايان عهد قاجار تا امروز:

- سال 1299 را مي توان زمان شروع احداث راههاي شوسه در ايران دانست و با ورود اتومبيل به ايران، ساخت راههاي اتومبيل رو در دستور کار دولت قرار گرفت. در ابتدا اعتبارات راهسازي و راهداري از طريق باج يا حق العبور تامين مي شد و اين کار توسط وزارتخانه اي به نام وزارت فوائد عامه انجام مي گرفت.

- در فروردين سال1301 باتوجه به افزايش تعداد اتومبيل ها اداره کل طرق و شوارع در درون وزارتخانه فوائد عامه، جهت ساخت ونگهداري راهها تشکيل شد.

- در سال 1304 اخذ حق العبور ممنوع گرديد و مقرر شد که از وزن غيرخالص صادرات و واردات، مالياتي به عنوان ماليات راه دريافت شود.

- در سال 1308 بموجب قانون مصوب، اداره کل طرق وشوارع به وزارتخانه مستقلي به نام وزارت طرق و شوارع تبديل شد.

- در سال 1315 وزارت طرق وشوارع به نام وزارت راه مامور احداث ونگهداري راهها، راه آهن و امور بنادر و کشتيراني در آمد.

- درسال 1352 وزارت راه به موجب قانون مصوب، به وزارت راه وترابري با وظايف و ماموريتهاي گسترده تري تغيير نام يافت.

- اين تغييرات تاکنون به اجرا در آمده و در آينده نيز ادامه خواهد داشت ولي چيزي که در آن پايدار، ثابت و دائمي است، عنصري به نام راهداري و راهدار بوده که همواره دغدغه امنيت، آسايش و سلامت مردم را در دل پرورانده است.

- در دهه هاي اخير، طول راهها بصورت قابل توجهي افزايش يافته و اکنون بالغ بر 80000 کيلومتر راه اصلي و فرعي درسطح کشور وجود دارد.

- بنابراين امنيت، ايمني تردد، سرعت و سهولت رفت و آمد در راهها به مراتب از دوران گذشته فزونتر وبه يکي از شاخص هاي حاکميت ملي تبديل شده است.